Boş zamanları değerlendirmenin en eğlenceli yollarından biri olan video oyunları, tıp dünyasında bambaşka bir göreve hazırlanıyor. Yeni bir bilimsel araştırma, oyun oynama alışkanlıklarının hekimlere klinik depresyon teşhisinde rehberlik edebileceğini gösterdi.
New York Üniversitesi bünyesindeki bilim insanları, depresyonun en temel belirtilerinden birini tespit edebilen, sadece üç dakika uzunluğunda özel bir oyun geliştirdi. Yapılan testlerde, ağır depresyon hastalarının oyunu sağlıklı bireylerden çok daha farklı şekilde oynadığı gözlendi. Uzmanlar, bu dijital uygulamanın resmi bir teşhis aracı olarak kabul edilmesi için şimdiden Amerika Gıda ve İlaç Dairesine başvuru sürecini başlattı.
Araştırmacılara göre klinik depresyon teşhisi konmuş bireylerin yaklaşık yüzde 70’i “anhedoni” adı verilen bir durumla mücadele ediyor. Bu durum, kişinin normalde keyif aldığı yemeklerden, hobilerden veya sosyal ilişkilerden artık hiçbir şekilde zevk alamaması anlamına gelir. Yaşanan bu neşe kaybı, insanların hayattaki olayları bilinçaltında kıyasladığı bir “referans noktası” yani beklenti eşiği ile doğrudan bağlantılı.
Normal bir insan, hiç beklemediği bir anda arkadaşından sürpriz bir ikram aldığında büyük bir mutluluk duyar. Bu sürpriz anlık olarak beklentiyi yükseltse de zamanla algı eski seviyesine döner. Böylece kişi bir sonraki güzel sürprizden de aynı neşeyle keyif almaya devam edebilir. Depresyondaki bireylerde ise bu referans noktası bir kez yükseldikten sonra orada takılı kalıyor. Sonuçta, normalde olumlu olan yeni deneyimler bile kişinin ruh halinde en ufak bir kıpırdanma yaratamıyor. Geliştirilen oyun, tam olarak bu tepkisizlik durumunu ölçmek amacıyla tasarlandı.
Sağlıklı bireyler bekliyor, hastalar kaçıyor
Geliştirilen bu basit oyunda kullanıcılardan, ağaçlardan düşen elmaların mümkün olduğunca fazlasını toplamaları isteniyor. Başlangıçta bir ağaçtan dokuz elma düşerken, her turda bu sayı giderek azalıyor. Yüksek bir skor elde etmek isteyen oyuncunun, bir süre sonra elması tükenen ağacı bırakıp yeni bir ağaca geçmesi gerekiyor.
Deney kapsamında 70’i sağlıklı, 50’si klinik depresyon hastası olmak üzere toplam 120 gönüllü bilgisayar başına oturdu. Sağlıklı bireyler, bir ağaçtaki elma sayısı tur başına dörde veya beşe düşene kadar sabırla bekledi. Depresyon hastaları ise henüz ağaçta sekiz elma varken, yani çok daha erken bir aşamada ağaç değiştirmeyi seçti. Elde edilen bu çarpıcı sonuçların, sadece depresyon varlığını değil, hastalığın şiddetini de doğrudan yansıttığı anlaşıldı. Belirtileri daha ağır olan hastalar, hafif atlatanlara kıyasla çok daha hızlı ağaç değiştirdi.
İlaçların etkisi evden takip edilecek
Uzmanlar ikinci bir deneyde katılımcılardan, en sevdikleri yiyeceklerin de dahil olduğu çeşitli atıştırmalıklara fiyat teklifi vermelerini istedi. Sağlıklı insanlar en sevdikleri yiyeceği gördükten hemen sonra diğer sıradan atıştırmalıklara geçici olarak daha az para teklif etti ancak bir süre sonra eski teklif seviyelerine geri döndü. Depresyondaki kişiler ise diğer atıştırmalıklara sürekli düşük fiyat vermeyi sürdürdü. Bu durum, hastaların beklenti algılarının ne kadar çarpıklaştığını bir kez daha kanıtladı.
Bilim ekibi, bu oyunun sadece teşhis koymakla kalmayıp, tedavi süreçlerinin takibini de kolaylaştıracağını düşünüyor. Hastaların birkaç ayda bir doktora gitmesi yerine, haftada bir kez evlerinde bu oyunu oynaması yeterli olacak. Böylece uygulanan bir ilaç tedavisinin veya terapinin işe yarayıp yaramadığı birkaç hafta içinde cep telefonundan izlenebilecek. Her depresyon hastası anhedoni durumunu aynı seviyede yaşamadığı için, bu yöntem sayesinde depresyonun türüne özel kişiselleştirilmiş tedaviler geliştirmek de kolaylaşacak. Geliştirme ekibi, oyunun “Sınıf II tıbbi cihaz” olarak onaylanması için gün sayıyor.
