Tag: Küresel

  • Bilim insanları tarih verdi. Dünya sıcaklık rekorunun kırılacağı yıl belli oldu

    Bilim insanları tarih verdi. Dünya sıcaklık rekorunun kırılacağı yıl belli oldu

    Birleşmiş Milletler, küresel sıcaklıkların önümüzdeki yıllarda rekor seviyelerde seyretmeye devam edeceği uyarısında bulundu.

    Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ), 2026-2030 dönemine ilişkin değerlendirmesinde, yeni bir sıcaklık rekorunun 2031 yılından önce kırılmasının muhtemel olduğunu açıkladı.

    Şimdiye kadar kaydedilen en sıcak 11 yılın tamamı 2015 sonrası dönemde yaşanırken, kurum bu eğilimin süreceğini belirtti.

    1,5 DERECE EŞİĞİ İÇİN KRİTİK UYARI

    DMÖ’ye göre 2026-2030 dönemindeki beş yıllık ortalama sıcaklığın, sanayi öncesi dönem olarak kabul edilen 1850-1900 ortalamasının 1,5 derece üzerine çıkma ihtimali yüzde 75 seviyesinde bulunuyor.

    Kuruluş ayrıca, 2026-2030 arasında en az bir yılın küresel sıcaklıklarda geçici olarak 1,5 derece sınırını aşma ihtimalini yüzde 91 olarak hesapladı.

    YENİ REKOR YILI 2027 OLABİLİR

    Küresel Yıllık ve On Yıllık Güncelleme raporunun başyazarı Leon Hermanson, 2026 sonuna doğru bir El Nino oluşmasının beklendiğini ve bunun 2027’nin yeni rekor sıcaklık yılı olma ihtimalini artırdığını söyledi.

    Son El Nino etkisi, 2023’ün kayıtlardaki en sıcak ikinci yıl, 2024’ün ise yaklaşık 1,55 derece ile en sıcak yıl olmasına katkı sağlamıştı.

    El Nino, Pasifik Okyanusu’nun ekvatoral bölgelerinde yüzey sularının ısınmasına neden olan ve küresel rüzgar, yağış ve basınç düzenlerini etkileyen doğal bir iklim olayı olarak biliniyor.

    PARİS İKLİM HEDEFLERİ BASKI ALTINDA

    2015 yılında imzalanan Paris İklim Anlaşması, küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin mümkünse 1,5 derece, en fazla ise 2 derece üzerinde tutmayı hedefliyordu.

    DMÖ, 2026-2030 arasında yıllık küresel ortalama sıcaklıkların sanayi öncesi dönemin 1,3 ila 1,9 derece üzerine çıkmasının beklendiğini belirtti.

    Kuruluş, geçici eşik aşımının uzun vadeli hedeflerin tamamen kaybedildiği anlamına gelmediğini, Paris Anlaşması’ndaki 1,5 ve 2 derece sınırlarının yaklaşık 20 yıllık uzun dönem ortalamaları ifade ettiğini vurguladı.

    ARKTİK BÖLGESİ İÇİN ALARM

    Rapora göre Arktik bölgesindeki sıcaklıklar, önümüzdeki beş kuzey yarımküre kışında (Kasım-Mart dönemi) 1991-2020 ortalamasının yaklaşık 2,8 derece üzerine çıkabilir.

    Bu artış, aynı dönemde öngörülen küresel sıcaklık anomalilerinin üç katından fazla seviyeye işaret ediyor.

    Raporda ayrıca 2026-2030 döneminde Sahel bölgesi, Avrupa’nın kuzeyi, Alaska ve Sibirya’da daha yağışlı koşullar, Amazon bölgesinde ise daha kurak koşullar beklendiği kaydedildi.

  • DSÖ uyardı: Sağlıkta kazanımlar tersine dönme tehdidiyle karşı karşıya

    DSÖ uyardı: Sağlıkta kazanımlar tersine dönme tehdidiyle karşı karşıya

    Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), küresel sağlık alanında son yıllarda birçok gelişme yaşanmasına rağmen, elde edilen kazanımların tersine dönme tehdidiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi.

    DSÖ, “Dünya Sağlık İstatistikleri 2026” başlıklı raporunu yayımladı.

    Raporda, son 10 yılda küresel sağlık alanında önemli gelişmelerin kaydedildiğine, milyonlarca insanın daha iyi önleme, tedavi ve temel hizmetlere erişimden faydalandığına işaret edilirken, bu alanda yaşanan kazanımların tersine dönme tehdidiyle karşı karşıya olduğu belirtildi.

    “Süregelen ve ortaya çıkan zorluklar, dünyanın 2030’a kadar sağlıkla ilgili sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden herhangi birine ulaşma yolundan hala uzak olduğu anlamına geliyor.” ifadesine yer verilen raporda, gelişmeleri korumak için, daha güçlü ve verilere dayalı sağlık sistemlerine yönelik acil önlemler alınması gerektiği kaydedildi.

    ‘’GERİYE GİDİLİYOR”

    Raporda, “Dünya sağlık hedeflerine ulaşmada yetersiz kalıyor. İlerleme düzensiz, yavaşlıyor ve bazı alanlarda geriye doğru gidiyor.” uyarısı yapıldı.

    Raporda, 2010 ile 2024 arasında yeni HIV enfeksiyonlarında yüzde 40’lık düşüş yaşandığına işaret edilerek, buna rağmen 2024’te dünya genelinde 1,3 milyon kişide HIV görüldüğü aktarıldı.

    Hem tütün kullanımı hem de içki tüketiminin 2010’dan bu yana azaldığı belirtilen raporda, “Göz ardı edilen tropikal hastalıklar nedeniyle müdahaleye ihtiyaç duyan insan sayısı 2010 ile 2024 arasında yüzde 36 azaldı.” bilgisi verildi.

    Sağlık sonuçlarını şekillendiren hizmetlere erişimin 2015 ile 2024 arasında hızla genişlediği kaydedilen raporda, “Bu dönemde 961 milyon kişi güvenli bir şekilde yönetilen içme suyuna, 1,2 milyar kişi sanitasyona, 1,6 milyar kişi temel hijyene ve 1,4 milyar kişi temiz pişirme çözümlerine erişim sağladı.” ifadeleri kullanıldı.

    ‘’ÖNLENEBİLİR RİSKLER İLERLEMEYİ YAVAŞLATIYOR”

    Raporda, DSÖ Afrika Bölgesi’nin HIV’de yüzde 70 ve tüberkülozda yüzde 28 ile küresel ortalamadan daha hızlı azalma sağladığı hatırlatılarak, Güneydoğu Asya Bölgesi’nin de sıtmada düşüş konusunda 2025 hedefine ulaşma yolunda ilerlediği vurgulandı.

    Buna karşın zorlukların devam ettiği belirtilen raporda, şunlar kaydedildi:

    “Sıtma vakaları 2015’ten bu yana yüzde 8,5 artarak dünyayı küresel hedeflerden daha da uzaklaştırdı. Önlenebilir riskler sağlığı baltalamaya ve ilerlemeyi yavaşlatmaya devam ediyor. Üreme çağındaki kadınların yüzde 30,7’sini etkileyen anemi, son 10 yılda hiçbir iyileşme göstermedi. 5 yaş altı çocuklarda aşırı kiloluluk oranı 2024’te yüzde 5,5’e ulaştı. Kadınlara yönelik şiddet yaygınlığını koruyor ve dünya genelinde her 4 kadından 1’i eş şiddetine maruz kalıyor. Bu kalıcı riskler, daha güçlü önleme ve sosyal koruma politikalarına acil ihtiyaç olduğunu vurguluyor.”

    Küresel nüfusun 4’te 1’inin sağlık maliyetlerinden kaynaklanan zorluklarla karşı karşıya kaldığına işaret edilen raporda, 2022’de 1,6 milyar kişinin yaptığı sağlık harcamaları nedeniyle yoksulluk içinde yaşadığı vurgulandı.

    ÇOCUKLUK ÇAĞI AŞILAMA KAPSAMI HEDEF SEVİYENİN ALTINDA

    Raporda, çocukluk çağı aşılama kapsamının hedef seviyenin altında kalmaya devam ettiğine ve bağışıklık açıklarının salgınlara katkıda bulunduğuna değinildi.

    5 yaş altı ölüm oranlarının yüzde 51 azalmasına karşın birçok ülkenin hedefin gerisinde olduğu hatırlatılan raporda, “Bulaşıcı olmayan hastalıklardan kaynaklanan erken ölümlerin azaltılmasında kaydedilen ilerleme 2015 yılından bu yana önemli ölçüde yavaşladı.” ifadesi kullanıldı.

    Covid-19 salgınının, küresel sağlık sistemlerindeki kırılganlıkları daha da ortaya çıkardığının altı çizilen raporda, “(Pandemi) 2020 ile 2023 arasında, dolaylı ölümler de dahil tahmini 22,1 milyon fazla ölümle ilişkilendirildi. Bu, resmi olarak bildirilen Covid-19 ölümlerinin sayısının 3 katından fazla. Bu durum, pandeminin küresel etkisinin boyutunu ortaya koyuyor ve yaşam beklentisindeki 10 yıllık kazanımları tersine çevirerek, iyileşmenin bölgeler arasında eksik ve dengesiz kaldığını gösteriyor.” değerlendirmesinde bulunuldu.

    Küresel sağlık çabaları sonuç veriyor olsa da ilerlemenin kırılgan ve yetersiz olduğu vurgulanan raporda, 2030 sağlık hedeflerine doğru ilerlemeyi yenilemek için acilen hızlandırılmış eyleme, daha güçlü sağlık sistemlerine ve iyileştirilmiş verilere ihtiyaç duyulduğunun altı çizildi.

    ‘’VERİLER EŞİTSİZLİĞİ ANLATIYOR”

    Raporda görüşlerine yer verilen DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, “Bu veriler hem ilerlemeyi hem de süregelen eşitsizliği anlatıyor. Birçok insan, sağlıklı bir yaşam için temel koşullardan hala mahrum bırakılıyor.” ifadesini kullandı.

    Ghebreyesus, “Daha güçlü, daha adil sağlık sistemlerine, dayanıklı sağlık veri sistemleri de dahil yatırım yapmak, eylemi hedeflemek, boşlukları kapatmak ve hesap verebilirliği sağlamak için şart.” değerlendirmesinde bulundu.

  • Kurtulmuş’tan Küresel Adalet Vurgusu

    Kurtulmuş’tan Küresel Adalet Vurgusu

    TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Bursa’daki programlarında küresel sistemde yaşanan güç değişimlerine, ekonomik adaletsizliklere ve “Terörsüz Türkiye” hedefine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Türkiye’nin küresel adalet arayışında öncü rol üstlendiğini belirten Kurtulmuş, terörün tamamen sona erdirilmesiyle birlikte Türkiye’nin önünde yeni bir dönemin başlayacağını söyledi.

    TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Bursa programları kapsamında ilk olarak Bursa Uludağ Üniversitesi’nde düzenlenen “Küresel Adalet Arayışı” konferansına katıldı. Mete Cengiz Kültür Merkezi’nde öğrencilerle bir araya gelen Kurtulmuş, ekonomik ve siyasal alandaki adaletsizliklerin dünyayı büyük bir çıkmaza sürüklediğini belirterek, küresel adalet arayışının insanlığın ortak meselesi olduğunu söyledi. Her dönemde insanlığın ortak arayışlarından birisinin adalet olduğunu ifade eden Kurtulmuş, “İçinden geçtiğimiz dönem fevkalade zor bir süreçtir. Her şeyin altüst olduğu, yıkılıp neredeyse yeniden yapılmaya başladığı bir dönemin içerisinden geçiyoruz. Dolayısıyla bu süreçte insanlık alemi olarak ihtiyacımız olan en önemli meselenin adalet olduğunun farkında olarak, adalet arayışını küresel bir hale getirmek ve buna da öncülük etmek hepimizin ortak vazifesi olmalıdır” dedi.

    “Ekonomik adaletsizlik insanlık için tehdit”

    Konuşmasında ekonomik adaletsizliklere dikkat çeken Kurtulmuş, gelir dağılımındaki uçurumun giderek büyüdüğünü söyledi. Dünyanın en zengin yüzde 1’lik kesiminin toplam servetin yüzde 50’sine sahip olduğunu ifade eden Kurtulmuş, “Firavunlar dönemlerinde bile böyle bir eşitsizlik olmadı. Dolayısıyla bu insanlığın kaldırabileceği bir mesele değildir” diye konuştu. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sırasında piyasalarda yaşanan dalgalanmalara değinen Kurtulmuş, savaş ekonomisinin küresel sistemde büyük bir araca dönüştüğünü belirtti.

    “Böyle bir dünyada BM’nin fonksiyonu yok”

    Birleşmiş Milletler’in işlevsiz kaldığını ifade eden Kurtulmuş, Gazze’de yaşananların insanlık tarihinin en ağır sınavlarından biri olduğunu belirterek, “Böyle bir dünyada Birleşmiş Milletler’in ne önemi vardır, ne fonksiyonu vardır” dedi. Filistin’e destek veren futbolcu Lamine Yamal hakkında da konuşan Kurtulmuş, “Lamine Yamal’ın arkasındayız. O Filistin halkıyla dayanışmanın onurudur” ifadelerini kullandı.

    “Küresel gelişmeler çerçevesinde Türkiye’nin geleceği toplantısına katıldı”

    Kurtulmuş, Bursa programları kapsamında daha sonra Merinos Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi’nde düzenlenen “Sivil Toplum Buluşması”nın ardından Birlik Vakfı Bursa Şubesi’nin Geleneksel Cuma Meclisi’nde gerçekleştirilen “Küresel Gelişmeler Çerçevesinde Türkiye’nin Geleceği” toplantısına katıldı. Toplantıya Bursa Valisi Erol Ayyıldız, AK Parti Bursa İl Başkanı Davut Gürkan, Birlik Vakfı Bursa Şube Başkanı Muhammed Yılmaz ile vakıf üyeleri katıldı.

    “Dünyada güç dengeleri değişiyor”

    Burada konuşan Kurtulmuş, dünyada güç dengelerinin hızla değiştiğini belirterek çok kutuplu yeni bir dünya düzenine doğru gidildiğini söyledi. Avrupa ile Atlantik arasındaki gerilimlerin arttığını ifade eden Kurtulmuş, NATO ve Avrupa Birliği’nin yaşanan krizlerde etkisiz kaldığını savundu. Birleşmiş Milletler’in mevcut yapısıyla çözüm üretme kabiliyetini kaybettiğini belirten Kurtulmuş, “Böyle bir dünya sistemi yürümez” dedi.

    “Türkiye güvenilir bir ortak olarak öne çıkıyor”

    Türkiye’nin güvenilir bir ortak olarak öne çıktığını ifade eden Kurtulmuş, “Türkiye gücüne itibar edilen ve bu güçten istifade edilmesi gereken önemli bir müttefik olarak görülmeye başlanmıştır” diye konuştu. Türkiye’nin yeni bölgesel ve küresel ittifaklar kurabilecek kapasiteye sahip olduğunu kaydeden Kurtulmuş, siyasi istikrarın Türkiye’nin yükselişinin temel unsurlarından biri olduğunu söyledi.

    “Terörsüz Türkiye hedefinde büyük mesafe alındı”

    Konuşmasında “Terörsüz Türkiye” hedefine de değinen Kurtulmuş, Türkiye’nin yaklaşık 50 yılını kaybettiren terör sorununun ülkeye ağır ekonomik ve sosyal maliyetler yüklediğini ifade etti. “Büyük mesafe alınmıştır” diyen Kurtulmuş, terör örgütünün silah bırakmasının kritik eşik olduğunu söyledi. Sürece toplumun geniş kesimlerinin destek verdiğini belirten Kurtulmuş, “Bu işi hep beraber bitireceğiz” ifadelerini kullandı.

    “Nizam-ı Alem davası devlet geleneğimizde var”

    Devlet geleneğinde “Nizam-ı Alem” anlayışının bulunduğunu ifade eden Kurtulmuş, Türkiye’nin yalnızca kendi meseleleriyle değil dünyanın farklı bölgelerindeki mazlum halklarla da ilgilendiğini söyledi. Çeçenistan’dan Filistin’e, Somali’den Doğu Türkistan’a kadar birçok coğrafyada Türkiye’nin vicdani sorumluluk üstlendiğini kaydeden Kurtulmuş, “Terörü ortadan kaldıracağız. Demokrasiyi tam manasıyla tahkim edeceğiz. İnsan hak ve özgürlüklerini en ileri noktada uygulayacağız” dedi.

    Toplantı daha sonra soru-cevap bölümüyle devam ederken, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş programlarının ardından Bursa’dan ayrıldı. – BURSA